Përkufizimi i Kistit të Bartholinit
Sëmundja e Bartholinit vjen si pasojë e bllokimit të gjëndrave të Bartholinit, të vendosura në të dyja anët e hapjes vaginale. Këto gjëndra sekretojnë mukus për të ruajtur lagështinë dhe lubrifikimin e zonës vaginale. Kur kanalet e gjëndrave bllokohen, mukusi grumbullohet, duke çuar në formimin e një kisti. Ky kist ndonjëherë mund të infektohet, duke shkaktuar një inflamacion të dhimbshëm dhe formimin e një abscesi. Infeksionet bakteriale, si ato të shkaktuara nga E. coli ose bakteret përgjegjëse për infeksionet seksualisht të transmetueshme, gjithashtu mund ta komplikojnë këtë gjendje.
Epidemiologjia
Sëmundja e Bartholinit prek rreth 2% të grave. Abseset e Bartholinit janë më të shpeshta tek gratë seksualisht aktive dhe ato të prekura nga sida. Gratë me sistem imunitar të dobësuar paraqesin një rrezik të shtuar për shkak të sistemit të tyre imunitar të dobësuar, gjë që lehtëson infeksionet. Lidhja midis aktivitetit seksual dhe formimit të abseseve shpjegohet nga rritja e rrezikut të infeksionit të gjëndrave të Bartholinit.
Shkaqet e Kistit të Bartholinit
Infeksionet bakteriale, sëmundjet seksualisht të transmetueshme, si dhe anomalitë e lindura ose të zhvillimit, të gjitha mund të kontribuojnë në sëmundjen e Bartholinit. Këta faktorë rrisin rrezikun e bllokimit të gjëndrave ose formimit të abseseve. Anomalitë strukturore, qoftë të pranishme që nga lindja apo të zhvilluara me kalimin e kohës, mund të pengojnë drenimin normal të gjëndrave të Bartholinit, duke favorizuar kështu grumbullimin e mukusit dhe komplikimet shoqëruese.
Faktorët e rrezikut
Kistet e Bartholinit formohen kryesisht si pasojë e bllokimit të kanaleve të gjëndrave të Bartholinit, por disa faktorë rreziku rrisin probabilitetin e tyre.
- Higjiena dhe kujdesi personal : Një higjienë e papërshtatshme mund të favorizojë grumbullimin e baktereve rreth hapjes vaginale, duke rritur kështu rrezikun e infeksioneve dhe, si pasojë, të bllokimit të gjëndrave.
- Infeksionet bakteriale : Infeksionet e shkaktuara nga bakteret si Escherichia coli ose Staphylococcus aureus mund të inflamojnë gjëndrat e Bartholinit, duke çuar në bllokimin e kanaleve. Këto infeksione mund të shfaqen pas higjienës së dobët, manipulimit lokal ose kontaminimit të jashtëm.
- Sëmundjet seksualisht të transmetueshme (SST) : SST, veçanërisht ato të shkaktuara nga klamidia ose gonorrea, janë faktorë të rëndësishëm rreziku. Këto infeksione mund të inflamojnë gjëndrat e Bartholinit, duke shkaktuar një ngushtim ose bllokim të kanaleve. Ky bllokim favorizon më pas formimin e kisteve.
- Mosha : Gratë e moshës 20 deri 29 vjeç janë më të rrezikuarat për të zhvilluar një kist të Bartholinit. Ky grupmoshë zakonisht korrespondon me një periudhë të jetës ku aktiviteti seksual është më i shpeshtë, duke rritur kështu rrezikun e sëmundjeve seksualisht të transmetueshme dhe të irritimeve lokale.
- Traumat ose irritimet lokale : Traumat e zonës vaginale, qoftë nga aktivitetet seksuale, ndërhyrjet mjekësore apo lindjet, mund të dëmtojnë kanalet e gjëndrave të Bartholinit. Edhe irritimet e lehta të përsëritura mund të shkaktojnë inflamacion dhe bllokim, duke çuar në formimin e kisteve.
- Imunosupresioni : Gratë me sëmundje si sida ose ato nën medikamente imunosupresive kanë rrezik më të lartë për kistet e Bartholinit. Sistemi i tyre imunitar i dobësuar lufton më pak efektivisht kundër infeksioneve, duke rritur kështu rrezikun e grumbullimit të mukusit. Kjo favorizon formimin e kisteve.
- Anomalitë e lindura ose të zhvillimit : Disa gra mund të lindin me kanale të gjëndrave të Bartholinit natyrshëm të ngushta ose të keqformuara. Këto anomali mund t'i predispozojnë këto gra ndaj bllokimeve më të shpeshta, duke çuar në kiste kronike ose të përsëritura.
Simptomat e Kistit të Bartholinit
Kistet e Bartholinit shpesh janë asimptomatikë dhe kalojnë pa u vënë re. Megjithatë, kur formohet një absces, ai bëhet i dhimbshëm, duke shkaktuar një shqetësim të konsiderueshëm. Simptomat përfshijnë një dhimbje të lokalizuar, shpesh intensive, të shoqëruar me ethe, skuqje dhe ënjtje rreth zonës së prekur. Lëkura mbi kist gjithashtu mund të bëhet e tendosur dhe e ngrohtë në prekje. Në rast infeksioni, kisti mund të rritet shpejt, duke e bërë të pakëndshme ecjen ose qëndrimin ulur. Këto simptoma përgjithësisht tregojnë një infeksion aktiv që kërkon vëmendje mjekësore të menjëhershme.
Nëse keni dyshime, konsultohuni me një profesionist të shëndetësisë që ai të vlerësojë situatën tuaj dhe të sigurojë një monitorim të rregullt.
Imazheria radiologjike
Diagnoza e sëmundjes së Bartholinit bazohet përgjithësisht në një ekzaminim fizik, i cili lejon zbulimin e pranisë së një kisti ose abscesi. Në disa raste, ekografia përdoret për të konfirmuar diagnozën, veçanërisht për të identifikuar kistet ose abseset komplekse. Ekografia lejon të vizualizohet struktura e brendshme e kisteve dhe të dallohet një kist i thjeshtë nga një masë më komplekse. Ajo gjithashtu ndihmon në vlerësimin e shtrirjes së infeksionit. Kjo metodë është e dobishme kur kisti është i thellë ose kur dyshohen komplikime. Ajo ofron një planifikim më të mirë të trajtimit.
Parandalimi i Kistit të Bartholinit
Për të parandaluar kistet e Bartholinit, është thelbësore të mbahet një higjienë e përshtatshme vaginale. Kjo përfshin pastrimin e rregullt të zonës me ujë të vakët dhe produkte të buta, pa prishur ekuilibrin natyror të baktereve. Reduktimi i irritimit të zonës është gjithashtu vendimtar. Shmangni veshjet e ngushta, produktet e parfumuara ose irrituese, dhe kufizoni aktivitetet që shkaktojnë fërkime të tepërta. Së fundi, praktikimi i seksit të sigurt duke përdorur prezervativë mund të ndihmojë në parandalimin e infeksioneve seksualisht të transmetueshme, të cilat janë një faktor i madh rreziku për kistet e Bartholinit dhe abseset.
Përfundim
Trajtimi i kisteve dhe abseseve të Bartholinit varion në varësi të madhësisë së tyre dhe pranisë së një infeksioni. Shpesh, një qasje pritëse është e mjaftueshme, veçanërisht nëse kisti është i vogël dhe asimptomatik. Kjo qasje konsiston në mbikëqyrjen e evoluimit të kistit pa ndërhyrje të menjëhershme. Megjithatë, nëse kisti është i dhimbshëm, i infektuar ose i madh në përmasa, një ndërhyrje mjekësore bëhet e nevojshme.
Në këto raste, incizioni dhe drenimi i kistit ose abscesit janë opsionet e para. Kjo procedurë lejon lehtësimin e shpejtë të dhimbjes dhe trajtimin e infeksionit duke evakuuar qelbin e grumbulluar. Për të shmangur rikthimet, mund të kryhet një marsupializim. Kjo teknikë konsiston në krijimin e një hapjeje të përhershme, duke lejuar një drenim të vazhdueshëm dhe duke reduktuar kështu rrezikun e bllokimeve të reja. Në disa raste të rënda ose të përsëritura, mund të merret në konsideratë heqja e plotë e gjëndrës së Bartholinit.
Burimi : UpToDate