Skleroza e shumëfishtë (SM) është sëmundja inflamatore demielinizuese me ndërmjetësim imunitar më e zakonshme e sistemit nervor qendror. Shfaqja dhe fenotipet e SM-së do të shqyrtohen këtu. Simptomat dhe shenjat klinike të SM-së shqyrtohen gjetkë.
Shfaqja e sklerozës së shumëfishtë (SM)
Pacienti tipik paraqitet si një i rritur i ri me një ose disa episode klinikisht të dallueshme të mosfunksionimit të sistemit nervor qendror (domethënë një sindromë klinikisht e izoluar [CIS] me zgjidhje të paktën të pjesshme).
- Sindroma klinikisht e izoluar – Një CIS është episodi i parë klinik që sugjeron SM, ose mund të jetë kriza e parë e SM-së nëse vlerësimi konfirmon se pacienti i plotëson kriteret diagnostike të SM-së. Paraqitjet tipike përfshijnë neuritin optik të njëanshëm, diplopinë pa dhimbje, një sindromë të trungut trunor ose cerebelar ose një mielit tërthor të pjesshëm.
- Skleroza e shumëfishtë prodromale – SM prodromale është një koncept relativisht i ri që nuk është plotësisht i përcaktuar dhe as i karakterizuar, por ka prova që simptomat dhe shenjat e para klinike jospecifike i paraprijnë simptomave dhe shenjave tipike të SM-së.
- Sindroma radiologjikisht e izoluar (RIS) – Disa raste të SM-së mund të paralajmërohen nga një RIS, i përcaktuar nga gjetje të rastësishme të MRI-së cerebrale ose të palcës kurrizore që sugjerojnë fuqishëm SM tek një pacient pa anamnezë, simptoma ose shenja të SM-së.
Fenotipet kryesore të sklerozës së shumëfishtë
Fenotipet kryesore të SM-së janë ato të sëmundjes së përsëritur dhe progresive. Lloji dhe evolucioni i SM-së klasifikohen më tej në disa fenotipe ose nëntipe klinike si më poshtë :
- Skleroza e shumëfishtë e përsëritur-remituese – Ky fenotip karakterizohet nga rikthime të përcaktuara qartë me shërim të plotë ose me pasoja dhe deficit të mbetur pas shërimit. Nuk ka ose ka pak përparim të sëmundjes ndërmjet shpërthimeve të sëmundjes. Ky lloj i SM-së përfaqëson rreth 85 deri në 90 për qind të rasteve të SM-së në fillim. Megjithatë, shumë pacientë me SM ciklike përfundimisht hyjnë në një fazë progresive dytësore.
- Skleroza e shumëfishtë progresive dytësore – Ky fenotip karakterizohet nga një evolucion fillestar i SM-së ciklike, i ndjekur nga një përparim me ose pa rikthime të rastësishme, remisione të vogla dhe pllaja. Disa studime sugjerojnë se SM progresive dytësore zhvillohet përfundimisht tek shumica e pacientëve me SM ciklike dhe përbën fazën gjatë së cilës pacientët grumbullojnë numrin më të madh të paaftësive neurologjike.
- Skleroza e shumëfishtë primare progresive – Ky fenotip karakterizohet nga një përparim i sëmundjes që nga fillimi me pllaja të rastësishme dhe përmirësime të vogla të përkohshme të lejuara ; mund të ndodhin gjithashtu kriza akute. Ky lloj përfaqëson rreth 10 për qind të rasteve tek të rriturit në fillim të sëmundjes.
Përparimi i paaftësisë
Përparimi i paaftësisë për shkak të SM-së është shumë i ndryshueshëm. Gjithnjë e më shumë prova sugjerojnë se përparimi i paaftësisë ndodh kryesisht për shkak të një neurodegjenerimi klinikisht të heshtur, të pavarur nga aktiviteti i rikthimit. Në skajet e spektrit të ashpërsisë, ekzistojnë forma beninje dhe malinje të SM-së, por përcaktimi i tyre është gjithmonë retrospektiv dhe duhet të bëhet me kujdes.
Parashikimi i rezultateve
Ekziston një shumëllojshmëri treguesish të mundshëm prognostikë në SM. Megjithatë, asnjëri nuk është plotësisht i besueshëm dhe aftësia jonë për të parashikuar me saktësi rezultatet për çdo pacient me SM është e kufizuar. Zhvillimi i një evolucioni progresiv të SM-së mund të jetë faktori më i pafavorshëm që ndikon në prognozë.
Burimi : UpToDate